Een ATA-carnet is een internationaal douanedocument waarmee u goederen tijdelijk in en uit zo'n 80 landen kunt vervoeren zonder invoerrechten of invoer-btw te betalen — mits de goederen ongewijzigd binnen de geldigheidsduur weer terugkeren. Het werkt onder het WCO/ICC ATA-Verdrag en het Verdrag van Istanboel, en is de standaardmanier om beursmateriaal, professioneel gereedschap of apparatuur, of handelsmonsters over de grens te krijgen zonder de cashflow-klap van een volledige invoer.
Waarvoor u het gebruikt
Drie typische toepassingen:
- Beurs- en tentoonstellingsgoederen — standmateriaal, demo-units, showmonsters die naar een buitenlandse beurs gaan en direct weer terugkomen.
- Professionele apparatuur — gereedschap, camera's, test- of reparatieapparatuur die u meeneemt voor een klus in het buitenland en weer mee terugneemt.
- Handelsmonsters — goederen die u aan potentiële kopers laat zien zonder ze te verkopen.
Het carnet fungeert als één douanedocument dat geldig is in elk aangesloten land op uw route, en vervangt daarmee een aparte tijdelijke-invoeraangifte per grens. Het is maximaal een jaar geldig, en elke grensoverschrijding (uitvoer, wederinvoer op bestemming, wederuitvoer, definitieve terugkeer) wordt afgestempeld op de vouchers door de douane ter plaatse.
Aanvragen in Nederland
In Nederland worden ATA-carnets uitgegeven door de Kamer van Koophandel (KVK), niet rechtstreeks door de Nederlandse Douane. U vraagt aan met een volledige, gespecificeerde lijst en waarde van de goederen; KVK controleert en geeft het carnet af, en een zekerheid (bankgarantie of borg) dekt de rechten/btw die verschuldigd zouden zijn als de goederen niet op tijd worden wederuitgevoerd. Het kwijtraken van de papieren, een gemiste stempel of het overschrijden van de geldigheidsduur is precies wat van een rechtenvrije tijdelijke beweging alsnog een echte naheffing maakt.
eATA: het digitale carnet (vanaf 1 juni 2026)
Het papieren carnet wordt vervangen door een digitaal carnet (eATA), gebouwd door de International Chamber of Commerce (ICC) samen met de World Customs Organization (WCO) na meer dan tien jaar pilots. Belangrijke data:
- 1 juni 2026 — digitale carnets gaan live en worden officieel geaccepteerd door de douane in de 27 EU-lidstaten, Noorwegen, Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk (30 rechtsgebieden).
- Tot eind 2027 — de overige landen die zijn aangesloten bij het ATA-Verdrag schakelen geleidelijk over.
- 1 januari 2028 — de ATA-carnetprocedure moet dan wereldwijd volledig digitaal zijn.
In de praktijk: u vraagt het carnet op dezelfde manier aan als voorheen (via KVK in Nederland). Na goedkeuring krijgt u een Carnet-ID en toegangscode en installeert u de gratis ICC ATA Carnet-app (iOS/Android); het digitale carnet leeft in de app als QR-code die douaniers bij elke grensovergang scannen en bevestigen, in plaats van een papieren voucher af te stempelen. Tijdens de overgang print en verstuurt KVK nog steeds het fysieke carnet naast het digitale — het is dus nog niet volledig papierloos, en kamers van koophandel kunnen afhankelijk van de gereedheid van het bestemmingsland papier, digitaal, of allebei afgeven. Neem het fysieke document mee zolang u niet zeker weet dat elk land op uw route de digitale versie alleen accepteert.
Wat dit in de praktijk betekent
Voor wie regelmatig apparatuur of beursstands naar de EU, het VK, Noorwegen of Zwitserland stuurt, verandert het digitale carnet vooral hoe de grensovergang wordt vastgelegd en bevestigd — een QR-scan in plaats van een fysieke stempel, en een status die u in de app kunt checken in plaats van een stapel afgestempelde vouchers. Wat wél of niet in aanmerking komt voor een carnet, de geldigheidsduur van een jaar, en de zekerheid die KVK vraagt, blijven ongewijzigd. Buiten de groep van 30 rechtsgebieden blijft voorlopig een papieren carnet de norm.
Officiële bronnen: ICC — Digital ATA Carnet launches in 30 countries · ICC — eATA Carnet · KVK — handleiding digitale aanvraag ATA-carnet · evofenedex — ATA-carnet voor VK, Zwitserland en Noorwegen nu digitaal beschikbaar. Gerelateerd: Customs · Shipping Documents · Importing Into The Netherlands