Het cognossement (ook gespeld kognossement, in het Engels bill of lading, afgekort B/L of BL, meervoud bills of lading) is het centrale document van een zeezending. Het is drie dingen tegelijk: het vervoerscontract, het ontvangstbewijs dat de goederen aan boord zijn genomen, en, als het verhandelbaar is, het eigendomsbewijs van de goederen. Ga slordig met die mechaniek om en de lading staat op de terminal te wachten op een stuk papier. Nexport Logistics regelt jouw B/L in het Nexportal-portaal naast douane en aflevering. Het hoort bij de bredere set vervoersdocumenten.
Verhandelbaar of niet: het consignee-veld
Hoe de geadresseerde (consignee) is ingevuld bepaalt of het cognossement het eigendom beheerst:
- Een straight (niet-verhandelbaar) cognossement noemt de consignee bij naam. Alleen die partij kan de goederen ophalen; het document draagt geen eigendom over via endossement.
- Bij een "to order"-cognossement staat "To Order" in het consignee-veld (vaak "to order of shipper" of van een bank). Dit is een verhandelbaar document: het eigendom gaat over door het origineel te endosseren en over te dragen. Het is de norm bij letter-of-credit-handel.
Endossement (endorsement) is hoe die overdracht feitelijk gebeurt. Het is niet de handtekening van de rederij waarmee het cognossement wordt uitgegeven; dat is uitgifte. Endossement is wat de huidige houder van een origineel "to order"-cognossement doet om het door te geven: de achterkant van het origineel tekenen en het overdragen. Een blanco endossement is enkel de handtekening, en het cognossement werkt dan als een toonderdocument: wie het in handen heeft kan de goederen claimen. Een endossement op naam voegt "deliver to [partij]" toe, zodat het eigendom naar die genoemde partij gaat. Een straight (op naam gesteld) cognossement is niet verhandelbaar en kan zo dus niet worden overgedragen.
Vrijgavetypes
Origineel cognossement (full set). Originelen worden meestal uitgegeven in een set van drie ("3/3", de full set). Om de lading vrij te geven moeten de originelen worden ingeleverd (surrendered) bij de rederij of haar agent. Bij een "to order"-cognossement beheersen de originelen het eigendom. Voor vrijgave op bestemming is de praktijkregel: één correct geëndosseerd origineel volstaat (de standaardclausule luidt "one of which being accomplished, the others to stand void"), óf, als de originelen niet geëndosseerd zijn, de volledige set van drie. De full set (3/3) wordt ook ingeleverd bij surrender aan de oorsprong (telex release) of bij een switch.
Telex release. Zodra de full set van drie originelen aan de vertrekzijde is ingeleverd, kan de rederij een telex release naar het bestemmingskantoor sturen, zodat er bij de loshaven geen originelen meer nodig zijn. Dit wordt in Nederland vrijwel niet gebruikt maar is in sommige andere landen nog gangbaar, en het vereist nog steeds dat die drie originelen eerst worden ingeleverd.
Express release. Bij een express release (express B/L, soms een sea waybill) wordt helemaal geen origineel gedrukt; vrijgave gebeurt aan de genoemde consignee op identificatie. Omdat er geen eigendomsdocument is om in te leveren, moet de consignee bekend en met naam genoemd zijn, en mag het geen verhandelbaar "to order"-cognossement zijn.
De dateringsregel: niet antidateren
Het cognossement (specifiek de "shipped on board"-datum) moet de datum dragen waarop het schip daadwerkelijk is vertrokken of geladen. Het eerder dateren dan het echte vertrek, antidateren (terugdateren), is verboden: het wordt doorgaans gedaan om binnen een verschepingsdeadline van een letter of credit te blijven en geldt als documentfraude. De datum op het cognossement en de vertrekdatum moeten gelijk zijn.
Hoe Nexport Logistics het regelt
Als expediteur die werkt onder de FENEX-voorwaarden stelt Nexport Logistics het cognossement op en controleert het, regelt de origineel-, telex- of express-vrijgave met de rederij, bewaakt de consignee en "to order"-opzet tegen je Incoterm en betaalconditie, en stemt het af op de douaneinklaring, allemaal gevolgd in het Nexportal-portaal. Vraag over een B/L of een release? Mail info@nexportlogistics.nl.
Gerelateerd: Zeevracht · Vervoersdocumenten · Incoterms · Douane