REACH staat voor Registration, Evaluation, Authorisation and restriction of Chemicals, en het is de centrale EU-wet voor het beheer van chemische stoffen. De basis is Verordening (EG) nr. 1907/2006, en het uitgangspunt is eenvoudig: het bedrijfsleven, niet de overheid, moet aantonen dat een stof veilig kan worden gebruikt. De slogan die dat samenvat is "no data, no market". Geen registratie, geen plek op de EU-markt. Importeer je chemicaliën, of producten die ze bevatten, dan raakt REACH je vrijwel zeker ergens.
De wet wordt uitgevoerd door het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA) in Helsinki, en geldt voor stoffen als zodanig, stoffen in mengsels, en in bepaalde gevallen stoffen in voorwerpen (afgewerkte producten).
Wat valt er precies onder REACH
Drie situaties vallen onder REACH:
- Een stof als zodanig, bijvoorbeeld een vat met een enkele industriële chemische stof.
- Een stof in een mengsel, zoals een verf, lijm of reinigingsmiddel.
- Een stof in een voorwerp, wanneer die bij normaal gebruik uit het voorwerp vrijkomt (en boven één ton per jaar), of wanneer een voorwerp een zeer zorgwekkende stof bevat.
De hoeveelheid bepaalt de meeste verplichtingen, en je telt de drie soorten gebruik bij elkaar op om te bepalen of je een drempel overschrijdt.
De registratieplicht: wie en wanneer
Registratie is de ruggengraat van REACH. Wie een stof in de EU vervaardigt of invoert vanaf één ton per jaar, moet die vóór het op de markt brengen bij ECHA registreren. Het registratiedossier beschrijft de identiteit van de stof, de eigenschappen, de gevaren en hoe de stof veilig kan worden gebruikt. Onder één ton per jaar geldt geen registratieplicht, maar de overige onderdelen van REACH (restricties, SVHC-communicatie) kunnen wél van toepassing zijn.
Hier moeten importeurs opletten. Onder REACH draagt de EU-importeur de registratieplicht voor een stof of mengsel dat van buiten de EU binnenkomt. Een leverancier in China of de VS heeft op zichzelf geen juridische positie onder REACH; de verplichting valt op degene die de goederen de EU-grens over brengt.
De enige vertegenwoordiger: de plicht weg bij de importeur
Er zit een alternatief in het systeem ingebouwd. Een niet-EU-fabrikant kan een enige vertegenwoordiger (only representative, OR) aanwijzen: een in de EU gevestigde entiteit die de REACH-verplichtingen voor de ingevoerde stoffen overneemt. De OR verzorgt de registratie en draagt de nalevingsplichten die anders bij elke afzonderlijke importeur zouden liggen.
Het praktische effect is belangrijk voor de keten. Wanneer er een goede OR is die de stof heeft geregistreerd, tellen de EU-bedrijven die de stof afnemen niet langer als importeur onder REACH; zij worden downstream gebruikers, met veel lichtere verplichtingen. Koop je dus een chemische stof bij een niet-EU-producent, dan is een van de eerste vragen: is er een enige vertegenwoordiger, en dekt de registratie jouw tonnage en gebruik? Zo niet, dan ligt de registratieplicht bij jou.
Een paar zaken om te weten over de OR-constructie:
- Eén OR kan meerdere niet-EU-bedrijven vertegenwoordigen, elk als aparte rechtspersoon in de systemen van ECHA.
- De OR-rol ligt vast; die kan later niet worden omgezet naar "importeur" of "fabrikant" voor dezelfde registratie.
- De OR moet een echte in de EU gevestigde entiteit zijn, geen brievenbus, en moet gegevens bijhouden over de importeurs die hij dekt.
SVHC, de kandidaatslijst, autorisatie en restricties
Naast registratie kent REACH een laag gevaarbeheersing voor de ergste stoffen.
Zeer zorgwekkende stoffen (SVHC) zijn stoffen die kankerverwekkend, mutageen of giftig voor de voortplanting zijn (CMR), of persistent, bioaccumulerend en toxisch (PBT/zPzB), of van vergelijkbare zorg. Zodra een stof als zodanig is aangemerkt, komt die op de kandidaatslijst. Plaatsing op de kandidaatslijst levert al verplichtingen op, met name communicatie verderop in de keten en kennisgeving wanneer een voorwerp de stof boven 0,1 gewichtsprocent bevat.
Vanuit de kandidaatslijst beveelt ECHA prioriteitsstoffen aan voor de autorisatielijst (Bijlage XIV). Na de "sunset date" van een stof mag je die in de EU niet meer gebruiken, tenzij je een specifieke autorisatie van de Europese Commissie hebt verkregen. Dat is een bewust zwaar traject, bedoeld om de markt richting veiligere alternatieven te duwen.
Daarnaast beperken of verbieden restricties (Bijlage XVII) de vervaardiging, het op de markt brengen of het gebruik van specifieke stoffen, als zodanig of in mengsels en voorwerpen. Een restrictie geldt voor iedereen, zonder afzonderlijk besluit; raakt je product een beperkte stof boven de gestelde grens, dan mag het in die vorm simpelweg niet op de EU-markt.
Het veiligheidsinformatieblad: het document dat met de stof meereist
Het veiligheidsinformatieblad (VIB / safety data sheet, SDS) is het kerncommunicatiedocument van REACH. Voor gevaarlijke stoffen en mengsels moet de leverancier een VIB aan professionele afnemers verstrekken, opgebouwd volgens een vaste structuur van 16 rubrieken: identificatie, gevaren, samenstelling, eerstehulpmaatregelen, hantering en opslag, blootstellingsbeheersing, enzovoort. Voor geregistreerde stoffen boven tien ton per jaar worden blootstellingsscenario's als bijlage toegevoegd (een "uitgebreid VIB").
Voor een importeur is het VIB het praktische ankerpunt. Het vertelt je waar je mee te maken hebt, of de stof geregistreerd, beperkt of een SVHC is, en hoe de informatie doorstroomt naar je eigen klanten. Komen chemicaliën binnen zonder een fatsoenlijk VIB, dan is dat een rode vlag die je natrekt vóór de goederen verder gaan. Datzelfde document voedt ook je transportclassificatie, wat ons bij de grens brengt.
Waar REACH ophoudt en de vervoersregels beginnen
Een veelgemaakte vergissing: REACH is niet hetzelfde als de wetgeving voor gevaarlijk goederenvervoer. REACH gaat over markttoegang en registratie, of een stof op de EU-markt mag en onder welke voorwaarden. De regels voor het daadwerkelijk vervoeren van gevaarlijke lading, over de weg (ADR), over zee (IMDG) of door de lucht (IATA), vormen een apart stelsel met eigen klassen, verpakkingsgroepen, UN-nummers en documentatie.
Een product kan volledig REACH-conform zijn en toch streng gereguleerd voor transport, of laag-risico voor transport en tegelijk zware REACH-plichten dragen. Je moet aan beide voldoen, los van elkaar. Voor de transportkant, de classificatie, verpakking en documentatie van gevaarlijke zendingen, zie Dangerous Goods.
Hoe Nexport Logistics hierin past
Wij zijn expediteur en douaneagent, geen REACH-adviesbureau, en we doen niet alsof. Wat we wél doen is de REACH-kant signaleren voordat die een probleem wordt aan de grens: als een import eruitziet als een stof, een mengsel of een SVHC-houdend voorwerp, stellen we vroeg de vragen die ertoe doen. Is er een registratie of een enige vertegenwoordiger die dit dekt? Is er een bruikbaar veiligheidsinformatieblad? Is de stof beperkt of op weg naar autorisatie? Die antwoorden vooraf houden je douaneafhandeling schoon en je import in Nederland op schema.
Nexport Logistics werkt onder de FENEX-voorwaarden, met eigen douanedeclaranten, en je volgt elke zending in het Nexportal-portaal. Importeer je chemicaliën en twijfel je waar REACH landt? Mail info@nexportlogistics.nl en we lopen het samen door.
Officiële bronnen: ECHA — Understanding REACH · ECHA — Registration · ECHA — Only representative · ECHA — Authorisation List (Bijlage XIV) · ECHA — Substances restricted under REACH (Bijlage XVII) · EUR-Lex — Verordening (EG) nr. 1907/2006. Gerelateerd: Dangerous Goods · Customs · Importing Into The Netherlands · Import Certificates