Zeevracht tussen Nederland en Turkije gaat beide kanten op over dezelfde Middellandse-Zeelane, maar het gedraagt zich niet als een gewone derdelandshandel. De EU en Turkije delen een douane-unie, dus de meeste industriële goederen passeren de grens rechtenvrij in beide richtingen, mits één document meereist: het A.TR-certificaat. Doe dat goed en een zending Rotterdam–Mersin lijkt qua rechten meer op een intra-EU-verkeer dan op een import uit China. Een Middellandse-Zee shortsea-reis duurt ruwweg acht tot veertien dagen haven tot haven.
Turkse containerhavens en hun LOCODEs
De containerhavens liggen verspreid over drie kusten: de Marmara rond Istanbul, de Middellandse Zee in het zuiden, en de Egeïsche kust in het westen.
| Haven | LOCODE | Regio |
|---|---|---|
| Ambarli / Istanbul | TRAMR | Marmara |
| Mersin | TRMER | Middellandse Zee |
| Iskenderun | TRISK | Middellandse Zee (oost) |
| Izmir | TRIZM | Egeïsche kust |
| Aliaga | TRALI | Egeïsche kust |
| Gemlik | TRGEM | Marmara |
| Evyap / Kocaeli | TREYP | Marmara (Golf van Izmit) |
Ambarli is de grootste haven van het land qua containervolume en de gebruikelijke Marmara-call bij Istanbul; Mersin is de grootste aan de Middellandse-Zeekust en de toegangspoort voor centraal-Anatolië. Welke haven past hangt af van waar de lading in Turkije zit, niet van een standaard.
De douane-unie: waarom je meestal geen recht betaalt
Dit is het punt dat Turkije anders maakt. Onder de EU–Turkije douane-unie bewegen industriële en bewerkte landbouwgoederen in vrij verkeer rechtenvrij in beide richtingen. Vrij verkeer betekent dat de goederen óf in de unie zijn gemaakt óf er al zijn ingevoerd en ingeklaard, met eventueel derdelands-recht betaald. Het bewijs is het A.TR-verkeerscertificaat, en dat certificeert die vrij-verkeerstatus, niet waar de goederen vandaan komen.
De A.TR is dus geen oorsprongscertificaat. Een wasmachine die in Turkije is geassembleerd uit ingevoerde onderdelen mag nog steeds op een A.TR reizen, want wat telt is dat hij in vrij verkeer is, niet dat hij "van Turkse oorsprong" is. Juist daarom staat de A.TR los van de EUR.1-oorsprongsroute, en dat verschil staat uitgelegd op Preferential Origin en Customs Value.
Twee categorieën vallen buiten de douane-unie en gebruiken geen A.TR: zuivere landbouwproducten en kolen en staal. Die volgen preferentiële oorsprong onder de aparte EU–Turkije-regelingen, met een EUR.1 die de oorsprong bewijst zoals gebruikelijk. Zitten je goederen in die mandjes, dan geldt de douane-unie-route niet en val je terug op de oorsprongsregels.
Export naar Turkije: de A.TR en de aangifte
Bij export uit Nederland maak je een A.TR op voor de industriële goederen, zodat je Turkse afnemer ze rechtenvrij kan inklaren. Daarnaast loopt de EU-uitvoerkant. Turkije is partij bij het Verdrag inzake gemeenschappelijk douanevervoer (sinds 1 december 2012), dat naast de douane-unie staat, dus het vervoer gaat onder gemeenschappelijk/Uniedouanevervoer in plaats van een kale derdelands-uitvoeraangifte. De aangiftemechaniek, en wanneer een EX-A dan wel een document voor gemeenschappelijk vervoer geldt, staat op Export Declaration Types. De praktische regel: de A.TR draagt de rechtenvrijstelling, de transit-/uitvoeraangifte draagt de douaneformaliteit, en dat zijn niet dezelfde documenten.
Import uit Turkije: A.TR bij inklaring, ENS onder ICS2
Bij import in Nederland leg je de A.TR over bij je invoeraangifte en klaren de industriële goederen in zonder derdelands-invoerrecht. Invoer-btw is wel verschuldigd, want de douane-unie haalt het recht weg, niet de btw; hoe de btw-grondslag wordt opgebouwd staat op Customs Value, en de volledige inkomende keten op Importing Into The Netherlands.
Turkije ligt buiten het douanegebied van de EU voor veiligheidsdoeleinden, dus de vooraf-veiligheidsstap geldt nog steeds: een ENS (summiere aangifte bij binnenkomst) onder ICS2 voordat de goederen in de Turkse haven worden geladen. De douane-unie ontslaat je daar niet van. ICS2 zelf staat op Customs It Systems. Kort gezegd: het recht verdwijnt, de veiligheidsaangifte niet.
Wie de lane vaart
De handel Nederland–Turkije is een Middellandse-Zeerun, bediend door de deep-sea-lijnen op hun Europa–Med-rotaties en door shortsea-operators die de Marmara-, Egeïsche en Middellandse-Zeehavens voeden. Veel containers slaan over via een Middellandse-Zeehub in plaats van direct te varen, en dat rekt de transittijd. De boekende rederij is eigenaar van je cognossement, welk schip de container ook daadwerkelijk vervoert; voor het carrier- en alliantiebeeld zie Container Shipping Lines.
Transittijd, beide kanten op
Reken op ruwweg acht tot veertien dagen haven tot haven voor een Middellandse-Zee shortsea-dienst, met directe strings aan de korte kant en overslag via een hub die dagen toevoegt aan de lange kant. Inkomend van Turkije naar Rotterdam loopt in een vergelijkbare band, maar het is een andere dienst met een eigen rotatie, geen spiegel van de exportreis, dus plan de import op zijn eigen tijdlijn. Schema's op deze lane schuiven meer dan op de deep-sea-trades; zie dit als planningsmarges.
Veelgemaakte fouten
- De A.TR behandelen als oorsprongscertificaat en naar een EUR.1 grijpen terwijl de goederen industrieel en in vrij verkeer zijn, of andersom voor landbouw- en kolen/staalgoederen.
- Aannemen dat "douane-unie" geen formaliteiten betekent, en de ENS onder ICS2 bij import overslaan.
- De A.TR laten verlopen of ongevalideerd laten meereizen, zodat de rechtenvrijstelling bij inklaring wordt geweigerd en je het derdelands-tarief betaalt.
- Standaard voor één Turkse haven kiezen in plaats van de haven het dichtst bij de lading.
Hoe Nexport Logistics het regelt
Bij export boeken we de Middellandse-Zeereis, maken en valideren de A.TR voor de industriële goederen, regelen de uitvoer- en transitaangifte, en bouwen het cognossement. Bij import regelen we de carrier, dienen de ENS onder ICS2 in, leggen de A.TR over bij inklaring zodat industriële goederen rechtenvrij binnenkomen, en verrekenen de invoer-btw. Hoe dan ook volg je de zending in het Nexportal-portaal. Een container naar of uit Turkije, en de douane-unie-vrijstelling netjes toegepast? Mail info@nexportlogistics.nl.
Gerelateerd: Preferential Origin · Customs Value · Importing Into The Netherlands · Container Shipping Lines · Export Declaration Types · Incoterms